Rusya-Ukrayna barışında masadaki 4 'çetrefilli' sorun
ABD Başkanı Donald Trump'ın barış için son aşamaya gelindiği açıklamasına rağmen, toprak bütünlüğü ve nükleer santralin kaderi gibi çetrefilli sorunlar çözülmeyi bekliyor.
Yerel Gündem 
YEREL GÜNDEM / KİEV, UKRAYNA — 01 OCAK 2026
Rusya ve Ukrayna arasında dört yıldır süren savaşı bitirecek bir anlaşmaya yaklaşıldığı belirtilse de, Washington'ın 20 maddelik planında yer alan toprak paylaşımı ve nükleer enerji kontrolü gibi "çetrefilli" başlıklar süreci tehlikeye düşürüyor.
ABD Başkanı Donald Trump'ın müzakerelerin son aşamada olduğu yönündeki olumlu söylemlerine Kremlin de katılıyor; ancak Ukrayna lideri Volodimir Zelenskiy'nin barış masasına oturmadan önce Avrupa liderleriyle yapacağı görüşmeler ve halk oylaması şartı, uzlaşmanın önündeki en büyük engellerden biri olarak duruyor. Özellikle Donbas bölgesinin idaresi, Avrupa'nın en büyük nükleer santrali olan Zaporijya'nın kaderi, NATO üyeliği ve mali tazminat talepleri, taraflar arasındaki derin güven eksikliği nedeniyle henüz bir çözüme kavuşturulamadı.
Donbas ve sanayi bölgelerinin geleceği
Barış anlaşmasının önündeki en kritik engel, Ukrayna'nın doğusundaki sanayi merkezi Donbas'ın kaderi olarak öne çıkıyor. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Luhansk'ın tamamı ile Donetsk'in henüz kontrol edemediği kısımlarının Rusya'ya bırakılmasında ısrar ederken; Zelenskiy, 300 bin kişinin yaşadığı bu bölgelerden geri çekilmenin anayasaya aykırı olduğunu belirtiyor. Kiev, bu bölgede uluslararası güçler tarafından denetlenen askerden arındırılmış bir serbest ekonomik bölge önerse de, sahada ilerleyen Rus ordusunun bu tür bir ödüne yanaşması beklenmiyor.
Zaporijya nükleer santralinin idaresi
Mart 2022'den beri Rus işgali altında olan Avrupa'nın en büyük nükleer tesisi Zaporijya, teknik ve siyasi bir düğüm noktası oluşturuyor. ABD'nin, santralin Rusya ve Ukrayna ile ortak bir girişim olarak Washington tarafından yönetilmesi önerisine Moskova şiddetle karşı çıkıyor. Rus nükleer enerji kurumu Rosatom, tesisin yalnızca Rusya tarafından işletilebileceğini savunurken; Ukrayna ise ABD ile ortak yönetim ve üretilecek enerjinin yarısının nereye gideceğine dair karar hakkı talep ediyor.
Güvenlik garantileri ve mali kayıplar
Ukrayna, olası bir yeni saldırıya karşı NATO'dan ve Batı ülkelerinden somut güvenlik garantileri talep ederken, Rusya topraklarında yabancı birliklerin konuşlanmasına kesinlikle karşı çıkıyor. Ukrayna'nın NATO üyeliği hedefinin anayasada yer alması müzakere masasını zorlaştırırken, 800 milyar doları bulan mali kayıpların nasıl karşılanacağı da büyük bir tartışma konusu. Rusya'nın Avrupa'da dondurulmuş olan 210 milyar euro değerindeki varlığının bu amaçla kullanımı masada olsa da, Moskova bu paranın transferine izin vermeyi reddediyor.
Halk oylaması ve ateşkes çıkmazı
Zelenskiy, halkın %85'inin Donbas'tan çekilmeye karşı çıktığını belirterek, herhangi bir barış planının geçerli olabilmesi için 60 günlük bir ateşkesin ardından ulusal referandum yapılması gerektiğini savunuyor. Ancak Putin, geçici bir ateşkesin Ukrayna'nın toparlanmasına fırsat vereceğine ve çatışmayı uzatacağına inanarak bu talebi reddediyor. Bu durum, barış görüşmelerinin "son aşamada" olduğu söylemlerine rağmen çözülmesi gereken "zorlu sorunlar" listesinin başında yer almaya devam ediyor.
