Finansal uyuşmazlıklara Helalleşme Endeksi önerisi
Üsküdar Üniversitesi’ndeki sempozyumda sunulan "Helalleşme Endeksi", finansal uyuşmazlıkların çözümünde arabuluculuk sistemine nesnel ve adil bir altyapı sunmayı hedefliyor.
Yerel Gündem 
YEREL GÜNDEM / İSTANBUL, TÜRKİYE — 27 ARALIK 2025
İskenderun Teknik Üniversitesi Öğretim Görevlisi Durmuş Baysal, finansal uyuşmazlıkların çözümünde Anadolu'nun kadim kültürünü modern iktisatla birleştiren "Helalleşme (Uzlaştırma) Endeksi" yaklaşımını kamuoyuna sundu.
Üsküdar Üniversitesi tarafından düzenlenen "2. Tasarruf ve İsraf Sempozyumu" kapsamında gerçekleştirilen sunumda, literatüre kazandırılması hedeflenen Reconciliation Index (Uzlaştırma Endeksi) kavramı detaylandırıldı. Model, borçlu ve alacaklı arasındaki uyuşmazlıkların dava ve icra süreçlerine gitmeden, parasal değerlerin zaman içindeki reel değişimini adil bir portföy üzerinden hesaplayarak çözüme kavuşturulmasını öngörüyor. Uzmanlar, bu yöntemin hem ekonomik israfı azaltacağını hem de toplumsal barışa katkı sağlayacağını vurguluyor.
Çok boyutlu göstergelere dayalı adil hesaplama
Önerilen endeks, parasal değer değişimini yalnızca enflasyon üzerinden değil, çok yönlü bir portföy aracılığıyla hesaplamayı hedefliyor. Öğr. Gör. Durmuş Baysal, endeksin altın fiyatları, reel efektif döviz kuru, TÜFE, asgari ücret, konut fiyat endeksi ve petrol fiyatları gibi verileri içermesi gerektiğini belirtti. Bu yaklaşımın, özellikle gecikme bedellerinin reel değer kaybını karşılamada yetersiz kaldığı durumlarda, taraflar için daha hakkaniyetli bir alternatif sunduğu ifade edildi.
AYM kararı ve yasal ihtiyaçla tam uyum
Sunumda, Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) 8 Temmuz 2025 tarihli kararına dikkat çekilerek önerilen modelin yasal bir gereklilikle örtüştüğü vurgulandı. AYM, yüksek enflasyonun alacakların reel değerini aşındırdığını tespit ederek TBMM'nin alacakların değerini koruyacak yasal bir düzenlemeyi altı ay içinde hayata geçirmesine hükmetmişti. Geliştirilen Uzlaştırma Endeksi'nin, bu hukuki boşluğu doldurabilecek ekonomik ve toplumsal adalet odaklı bir çözüm alternatifi olduğu belirtildi.
Arabuluculuk sistemine nesnel altyapı
Modelin mevcut arabuluculuk sistemiyle entegre edilmesi durumunda verimliliğin artacağı kaydedildi. Arabuluculuk sürecinin, kadim helalleşme kültürünün kurumsallaşmış bir biçimi olduğunu ifade eden akademisyenler, endeksin sürece teknik ve şeffaf bir altyapı kazandıracağını savundu. Şeffaf bir mekanizmanın adalet algısını güçlendireceği; böylece finansal kaynaklı sosyal risklerin, aile içi huzursuzlukların ve toplumsal güven kaybının azaltılmasına hizmet edeceği değerlendirildi.
