AB, İran-İsrail Çatışmasına Rağmen Ortaklık Anlaşmasını Askıya Almayacak
Avrupa Birliği, Gazze'deki insan hakları ihlalleri nedeniyle gözden geçirdiği İsrail ile olan ortaklık anlaşmasını, İran’la yaşanan çatışmalar nedeniyle askıya almayacak. Almanya’nın tutumu ve bölgesel gerginlikler belirleyici oldu.
Yerel Gündem 
AB, İran-İsrail Çatışmasına Rağmen Ortaklık Anlaşmasını Askıya Almayacak
YEREL GÜNDEM / TÜRKİYE
Gazze İncelemesi Devam Ediyor, Ancak Öncelik Ateşkes
Avrupa Birliği’nin İsrail ile yürürlükteki ortaklık anlaşmasını Gazze'deki askeri operasyonlar nedeniyle askıya alması gündemdeydi. Ancak son gelişmelere göre, İran-İsrail çatışmasının tırmanması nedeniyle bu adımın atılması artık pek olası görünmüyor. AB diplomatik kaynakları, halihazırda devam eden gözden geçirme sürecinin, İsrail’in insan haklarını ihlal edip etmediğini belirlemeye odaklandığını ancak mevcut jeopolitik ortamın böyle bir karar için uygun olmadığını belirtti.
Berlin’in Desteği Kritik, Sarkaç İsrail Lehine Döndü
AB içinde olası bir askıya alma kararının alınabilmesi için nitelikli çoğunluk gerekiyor. Bu noktada Almanya’nın pozisyonu belirleyici önemde. Geçtiğimiz ay Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, Gazze’deki sivil kayıpları gerekçe göstererek anlaşmanın gözden geçirilmesini desteklemişti. Ancak İran’a yönelik son gelişmelerin ardından Merz’in söylemi değişti. G7 zirvesinde yaptığı açıklamada, “İsrail hepimiz adına kirli işi yapıyor” diyerek Tel Aviv’e tam destek verdi. Bu da Almanya’nın önceki pozisyonundan geri adım atmış olabileceği sinyalini verdi.
EEAS Raporu: İhlal Var Ama Yaptırım Yok
AB Dış İlişkiler Servisi (EEAS), İsrail’in Gazze ve Batı Şeria’daki operasyonlarının ortaklık anlaşmasının insan hakları ilkesini ihlal edip etmediğini değerlendiriyor. Diplomatik kaynaklara göre, hazırlanmakta olan rapor İsrail’in ikinci maddeyi ihlal ettiğini açıkça ortaya koyacak. Ancak aynı kaynaklar, “önceliğin Gazze’de ateşkesi sağlamak” olduğunu ve bu tür bir yaptırımın şu an için sürece zarar verebileceğini belirtiyor. Bir diplomat, “Sarkaç tekrar İsrail lehine döndü” ifadelerini kullanarak, baskının İran çatışması nedeniyle zayıfladığını belirtti.
Kallas’tan Uluslararası Hukuk Çağrısı
AB Dış Politika Şefi Kaja Kallas, taraflara uluslararası hukuka saygı çağrısı yaptı. “Gazze’de olanları göz ardı etmeyeceğiz. Acil ve kesintisiz insani yardım erişimi sağlanmalı, ateşkes ilan edilmeli ve rehineler serbest bırakılmalı” diyen Kallas, İsrail-İran gerilimine rağmen Gazze'deki insani krizden vazgeçilmeyeceğini vurguladı. Kallas ayrıca, diplomasinin önceliğini koruması gerektiğini ifade etti.
İsrail'den AB’ye Sert Tepki
İsrail Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Oren Marmorstein, AB’nin ortaklık anlaşmasını gözden geçirme kararıyla ilgili yaptığı açıklamada, bu tutumun İsrail’in karşı karşıya olduğu güvenlik tehditlerini anlamaktan uzak olduğunu savundu. X (eski adıyla Twitter) üzerinden yaptığı açıklamada Marmorstein, “Bu açıklamada benimsenen yönü tamamen reddediyoruz. Bu tutum, İsrail’in karşı karşıya olduğu karmaşık gerçekliği tamamen yanlış anlıyor” dedi.
Analiz: Gazze Gölgesinde İran Çatışması, AB Kararlarını Etkiliyor
Uzmanlara göre, İran’la yaşanan gerilim, AB’nin İsrail’e yönelik baskısını azaltmış durumda. Avrupa Ortadoğu Projesi Direktörü Martin Konecny, “İsrail’in İran’a yönelik saldırıları, aslında ortaklık anlaşmasını askıya almak için ek bir neden olmalıydı. Ancak şu an tam tersi bir etki yarattı. Gazze'ye olan dikkat azalıyor” yorumunda bulundu.
AB-İsrail Anlaşması Nedir?
2000 yılında yürürlüğe giren AB-İsrail Ortaklık Anlaşması, ticaret, yatırım, bilimsel işbirliği ve diplomatik ilişkileri kapsayan geniş bir çerçeve sunuyor. Ancak anlaşmanın ikinci maddesi, insan haklarına ve demokratik ilkelere saygıyı temel koşul olarak öne çıkarıyor. Bu maddeye dayanarak bir ülke ile işbirliği kısmen veya tamamen askıya alınabiliyor. Ancak bu karar için AB Konseyi’nde nitelikli çoğunluk gerekiyor.
