ABD'nin Güney Kafkasya hamlesi: Rusya çekiliyor, İran kaygılı
ABD Başkan Yardımcısı Vance'in Kafkasya ziyareti bölgedeki dengeleri değiştirdi; Rusya'nın nüfuzu azalırken "Trump Rotası" projesi öne çıkıyor.
Yerel Gündem 
AHMET TAŞ | YEREL GÜNDEM
ANKARA / TÜRKİYE — ABD Başkan Yardımcısı Vance'in Ermenistan ve Azerbaycan ziyaretleri, Rusya'nın Ukrayna savaşı nedeniyle bölgede zayıfladığı bir dönemde Güney Kafkasya'da Washington'un etkisinin daha önce hiç olmadığı kadar güçlendiğini ortaya koydu.
Rusya'nın son dört yıldır askeri potansiyelini Ukrayna'ya yoğunlaştırması sonucu oluşan güç boşluğu, ABD'nin bölgeye yönelik hızlı bir stratejik atağa geçmesine zemin hazırladı. Bu süreçte Türkiye ve İsrail'in Kafkasya'daki artan etkisi de Washington'un bölgedeki konumunu güçlendiren faktörler arasında yer aldı.
Zengezur Koridoru'ndan "Trump Rotası"na
ABD'nin bölgedeki girişimleri, Türkiye Büyükelçisi Barrack öncülüğünde 2025 Haziran ayında yapılan Erdoğan-Aliyev ve Erdoğan-Paşinyan görüşmeleriyle ivme kazandı. Bu diplomatik trafik, Zengezur Koridoru'nun "Trump Rotası" (TRIPP) olarak adlandırılan yeni bir ulaşım ve ticaret hattına dönüştürülmesi planının temellerini attı. 8 Ağustos 2025'te Beyaz Saray'da gerçekleştirilen zirveyle, Güney Kafkasya'nın kontrolü büyük ölçüde ABD'nin stratejik şemsiyesi altına girdi.
Ermenistan'a milyarlık yatırım ve İHA desteği
ABD Başkan Yardımcısı Vance'in Erivan ziyareti, Ermenistan açısından 2012'den bu yana gerçekleşen en üst düzey diplomatik temas olması bakımından tarihi bir önem taşıyor. Görüşmeler kapsamında öne çıkan başlıklar şunlardır:
-
Seçim Desteği: ABD, Haziran ayında yapılacak parlamento seçimlerinde Başbakan Paşinyan'a, Rusya yanlısı muhalefete karşı açık destek vereceğini duyurdu.
-
Enerji ve Askeri İş Birliği: Ermenistan'a iki aşamada toplam 9 milyar dolarlık nükleer hizmet vaat edilirken, 11 milyon dolarlık İHA teknolojisi alımı için anlaşma sağlandı.
-
Barış ve Refah Mesajı: Karabağ Savaşı sonrası yoksullukla mücadele eden halka, Amerikan sermayesi aracılığıyla "barışla gelen refah" mesajı verildi.
Azerbaycan ile enerji ve ulaşım ortaklığı
Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile yapılan görüşmelerde, Washington'un Bakü'yü Hazar ve Orta Asya'ya uzanan ulaşım hatlarında "temel partner" olarak görme isteği teyit edildi. İki ülke arasında bir stratejik ortaklık anlaşması imzalanırken, enerji alanındaki iş birliği sayesinde Azerbaycan petrolünün Batı piyasalarına erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor.
Bölgesel güçlerin tutumu ve Gürcistan'ın durumu
ABD'nin bölgedeki yeni hamleleri, komşu ülkelerde farklı tepkilere yol açıyor. Tahran yönetimi, Washington'un Ermenistan ve Azerbaycan üzerindeki etkisinin "İran'a yönelik olası operasyonlarda kullanılma ihtimalinden" dolayı ciddi bir kaygı taşıyor. Moskova ise Ukrayna savaşıyla meşgul olduğu bu süreçte gelişmeleri bekleyerek takip ederken, Rusya içindeki milliyetçi çevreler Ermenistan'daki askeri kozların kullanılması çağrısında bulunuyor.
Öte yandan, geçtiğimiz yıllarda ABD'nin bölgedeki ana müttefiki olan Gürcistan, Moskova'ya yaklaşan politikaları nedeniyle bu yeni ulaşım ve ticaret hattından şu aşamada dışlanmış durumda. ABD ve Gürcistan arasındaki stratejik ortaklık anlaşması, Tiflis'in Batı'dan uzaklaşma eğilimi nedeniyle 2024 yılında Amerikan tarafınca iptal edilmişti.
