BM'den Çin'e Uygur uyarısı: 40 kişinin akıbeti bilinmiyor
BM özel raportörleri, Tayland'dan Çin'e zorla geri gönderilen 40 Uygur Türkünün nerede olduğunun bilinmemesinden derin endişe duyduklarını açıkladı.
Yerel Gündem 
Ahmet Taş | Yerel Gündem
ANKARA, TÜRKİYE — Birleşmiş Milletler (BM) özel raportörleri, 27 Şubat 2025 tarihinde Tayland yetkilileri tarafından zorla Çin’e iade edilen 40 Uygur Türkünün akıbetine dair bir yıldır hiçbir bilgi alınamadığını belirterek ciddi endişelerini dile getirdi.
Yapılan yazılı açıklamada, uluslararası hukukun temel ilkelerinden biri olan "geri göndermeme" kuralının ihlal edildiği hatırlatılırken, Çin hükümetinin bu kişilerin sağlık durumu ve nerede oldukları konusundaki sessizliğinin kaygıları artırdığı vurgulandı. Raportörler, ailelerin sevdiklerinin hayatta olup olmadığına dair hiçbir göstergeye sahip olmadığını ve gözaltı merkezleri hakkında teyit alamadıklarını ifade etti.
Geniş bir uluslararası baskı modeli
BM uzmanları, bu vakayı münferit bir olay olarak değil, Çin hükümetinin etnik ve dini azınlıklar ile muhalif seslere yönelik uyguladığı daha geniş bir uluslararası baskı modelinin parçası olarak değerlendirdi. Açıklamada, Çin'in resmi yanıtlarına rağmen, bağımsız kaynaklarca doğrulanmış bilgi eksikliğinin son derece endişe verici olduğu kaydedildi.
Anadolu Ajansı'nın aktardığı bilgilere göre, Çin’in tutuklulara hukuki danışmanlık sağlanmasını engellediği ve birçok kişinin aylarca, hatta yıllarca avukat görüşme hakkından mahrum bırakıldığı belirtildi. Ailelerin ise tutarsız veya yanıltıcı bilgiler aldığı bildirildi.
Tayland'a zorla geri gönderme eleştirisi
Açıklamada, uluslararası insan hakları mekanizmaları ve sivil toplum kuruluşlarının tekrarlanan çağrılarına rağmen geri gönderme işlemini gerçekleştiren Tayland hükümetine yönelik hayal kırıklığı da dile getirildi. Raportörler, "BM ve Tayland Ulusal İnsan Hakları Komisyonu'nun acil çağrılarına rağmen bu işlemlerin yapılmış olması üzücüdür" değerlendirmesinde bulundu.
Bağımsız gözlemci çağrısı
BM raportörleri, Çin hükümetini geri dönen 40 Uygur Türkünün güvenliğini garanti altına almaya ve bağımsız gözlemcilere engelsiz, gizli erişim sağlamaya davet etti. Ayrıca Tayland ve diğer devletlere, Uygur Türklerinin Çin’e zorla geri gönderilmesine son verilmesi ve koruma önlemlerinin güçlendirilmesi çağrısı yapıldı.
