İran'da protestolar 11 şehre yayıldı: Rıza Pehlevi'den Trump'a teşekkür
İran'da riyalin değer kaybıyla başlayan gösteriler 13. gününde 31 vilayete yayılırken, Rıza Pehlevi internet kesintilerine karşı uluslararası destek çağrısı yaptı.
Yerel Gündem 
YEREL GÜNDEM / TAHRAN, İRAN
İran'da ulusal para birimi riyalin rekor düzeyde değer kaybetmesinin ardından Tahran Kapalı Çarşı esnafının başlattığı protestolar, 13. gününde ülke genelindeki 31 vilayetin 11 ana merkezine yayıldı.
Gösterilerin büyümesiyle birlikte internet erişiminin kısıtlandığı ülkede, sürgündeki Rıza Pehlevi halka sokaklara çıkma çağrısı yaparken, ABD Başkanı Donald Trump'ın eylemcilere verdiği desteğe teşekkür etti. Ekonomik krizle tetiklenen süreçte, eylemciler ile güvenlik güçleri arasındaki çatışmalarda ölü ve yaralı sayısının arttığı bildiriliyor.
Monarşi sloganları ve Pehlevi'nin çağrısı
Tahran, Mazandaran ve Golestan illerinden gelen görüntülerde, eylemcilerin 1979 İslam Devrimi öncesinde iktidarda olan Pehlevi hanedanı lehine sloganlar attığı görüldü. BBC Verify tarafından doğrulanan videolarda, ülkenin batısındaki Lorestan'da "Yaşasın Kral" sloganlarının atıldığı ve eski İran bayrağının taşındığı dikkat çekiyor.
Sürgündeki Rıza Pehlevi, sosyal medya üzerinden yaptığı açıklamada, "Milyonlarca İranlı bu gece özgürlük istedi. Rejim ise tüm iletişimi keserek yanıt verdi" dedi. Pehlevi, ABD Başkanı Trump’a teşekkür ederken, Avrupa liderlerini de rejimden hesap sorma konusunda daha kararlı bir duruş sergilemeye çağırdı.
İnternet kesintisi ve can kayıpları
Netblocks, Tahran başta olmak üzere İran'ın birçok bölgesinde internetin tamamen kesildiğini duyurdu. İnsan Hakları Aktivist Haber Ajansı (HRANA) verilerine göre, protestoların başlangıcından bu yana en az 36 kişi hayatını kaybetti ve 2 binden fazla kişi tutuklandı.
Güneybatıdaki Lordegan kentinde düzenlenen silahlı saldırılarda iki polisin öldüğü bildirilirken, Yargı Erki Başkanı Kulam Hüseyin Muhsini Ejei, "İslam Cumhuriyeti'ne karşı düşmana yardım edenlere müsamaha gösterilmeyeceğini" vurgulayarak İsrail ve ABD'yi iç karışıklık çıkarmakla suçladı.
Ekonomik kriz ve yüksek enflasyon
Protestoların temelinde yatan ekonomik çöküş, halkın temel gıda maddelerine ulaşımını zorlaştırıyor. İran riyali geçen yıl dolar karşısında değerinin yarısından fazlasını kaybederken, resmi verilere göre enflasyon Aralık ayında yüzde 42'yi aştı.
İran hükümeti, hane halklarının satın alma gücünü korumak adına aylık yaklaşık yedi dolarlık bir ödeme planı duyurdu ancak uzmanlar bu adımın gıda güvenliğini sağlamada yetersiz kalabileceğini belirtiyor. Bölgesel gerilimler ve uzun süredir devam eden yaptırımlar, ekonomik tablonun ağırlaşmasındaki ana etkenler olarak gösteriliyor.
Uluslararası tepkiler ve hastane baskınları
ABD Başkanı Donald Trump, İran hükümetini "eylemcileri öldürmeye başlamaları durumunda sert bir yanıtla karşılaşacakları" konusunda uyardı. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ise bu açıklamaları "müdahaleci" olarak nitelendirerek, ülkenin iç meselelerinin yabancı ülkeleri ilgilendirmeyeceğini savundu.
Öte yandan, 4 Ocak'ta İlam şehrindeki İmam Humeyni Hastanesi'ne güvenlik güçleri tarafından düzenlenen biber gazlı baskın, uluslararası kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Uluslararası Af Örgütü, hastaneye yapılan saldırıyı "uluslararası hukukun ihlali" olarak kınarken, İran Sağlık Bakanlığı yaralıların hastanelerden zorla çıkarıldığı iddialarını yalanladı.
