İsrail'den AB'ye Sert Tepki: Ticaret Gözden Geçirme Kararı Gerilimi Tırmandırdı
İsrail, AB'nin Ortaklık Anlaşması’nı gözden geçirme kararına sert tepki gösterdi. Brüksel’in Gazze’deki insani duruma yönelik endişeleri sonrası başlattığı inceleme süreci, AB-İsrail ilişkilerinde yeni bir dönemin habercisi olabilir.
Yerel Gündem 
İsrail'den AB'ye Sert Tepki: Ticaret Gözden Geçirme Kararı Gerilimi Tırmandırdı
YEREL GÜNDEM / ANKARA
Avrupa Birliği’nin, İsrail ile olan kapsamlı ticaret ve iş birliği anlaşmasını gözden geçirme kararı almasının ardından İsrail yönetiminden sert tepki geldi. Brüksel’de alınan bu karar, İsrail’in Gazze’deki saldırıları ve insani yardım girişlerine uyguladığı kısıtlamaların ardından AB içinde artan tepkilere yanıt niteliğindeydi.
AB’nin Dış İlişkilerden Sorumlu Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas’ın 20 Mayıs’ta yaptığı açıklamayla duyurduğu bu karar, Avrupa kamuoyunda geniş destek bulurken, Tel Aviv yönetimini rahatsız etti.
İsrail: "AB Gerçekleri Görmezden Geliyor"
İsrail Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü Oren Marmorstein, sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı açıklamada, AB’nin kararını eleştirdi ve Hamas’la sürdürülen çatışmalarda İsrail’in kendini savunduğunu vurguladı. “AB’nin İsrail’i eleştirmesi, Hamas’ın pozisyonunu sertleştiriyor ve savaşın uzamasına neden oluyor” diyen Marmorstein, İsrail’in defalarca ateşkes ve rehine takası tekliflerini kabul ettiğini ancak Hamas’ın bunları reddettiğini ileri sürdü.
Sözcü ayrıca, ABD ile birlikte yardım girişlerine izin verilmesi yönünde girişimlerde bulunulduğunu, ancak AB’nin bu gerçekleri dikkate almadığını ifade etti. Marmorstein, İsrail’in AB temsilcileriyle görüşmeye açık olduğunu da ekledi.
AB'den Güçlü Mesaj: “Yardım Akışı İsrail’e Bağlı”
AB Komisyonu, Ortaklık Anlaşması'nın ikinci maddesi çerçevesinde insan haklarına aykırı bir durumun olup olmadığını araştıracak. Söz konusu madde, ticaret dahil tüm ilişkilerin demokratik ilkelere ve insan haklarına saygı temelinde sürdürülmesi gerektiğini belirtiyor.
Yüksek Temsilci Kaja Kallas, “Bu maddenin ihlali olup olmadığını inceleyeceğiz. Şu an itibarıyla Gazze’ye yardım akışı yetersiz ve bu durumun değişmesi tamamen İsrail’e bağlı” dedi. Kallas, Gazze’ye ulaşan yardım kamyonlarının sayısının “okyanusta bir damla” olduğunu vurgulayarak, insani yardımın acil ve geniş kapsamlı bir şekilde ulaştırılması gerektiğini söyledi.
AB Ülkeleri Arasında Geniş Katılım
Hollanda’nın öncülüğünde başlatılan teklif, daha önce yalnızca İrlanda ve İspanya tarafından desteklenmişti. Ancak son haftalarda İsrail’in Gazze’ye uyguladığı abluka ve yardım kısıtlamalarının “uluslararası insancıl hukuka aykırı” olduğu yönündeki değerlendirmelerle destek genişledi.
Belçika, Fransa, İsveç, Portekiz, Lüksemburg, Slovenya gibi ülkelerden oluşan dokuz AB ülkesi, kararı toplantı öncesi kamuoyuna açık destekle duyurmuştu. Salı günü Avusturya, Danimarka, Estonya, Malta, Polonya, Romanya ve Slovakya gibi ülkeler de bu destek halkasına katıldı.
Ayrıca, Batı Şeria’daki yerleşimcilerle ilgili başka bir teklife, 27 ülkeden 26’sı destek verirken, sadece Macaristan vetosunu kullandı. İsveç Dışişleri Bakanı Maria Malmer Stenergard, bazı İsrailli bakanlara yaptırım uygulanmasını desteklediğini söyledi.
Ticaret Hacmi 45 Milyar Euroyu Aşıyor
AB, İsrail’in en büyük ticaret ortaklarından biri. Taraflar arasında yıllık ticaret hacmi 45 milyar euronun üzerinde. Brüksel’in alacağı olası yaptırım veya kısıtlama kararları, ekonomik ilişkiler kadar diplomatik bağları da etkileyecek.
Geçmişte benzer adımlar atılmış, ancak bu denli geniş destekli bir girişim yaşanmamıştı. AB içindeki dengelerin değişmesi, Avrupa’nın İsrail politikasında daha kararlı bir çizgiye geçmekte olduğuna işaret ediyor.
Londra’dan da Sert Uyarı
AB’nin kararından kısa süre önce İngiltere de İsrail büyükelçisini çağırmış ve ticaret görüşmelerini askıya aldığını açıklamıştı. Fransa ve Kanada ile birlikte yapılan ortak uyarıda, Gazze’deki saldırıların durmaması ve yardım girişlerinin sağlanmaması halinde “somut adımlar” atılacağı ifade edildi.
Yeni Dönem Başlıyor mu?
AB’nin uzun süredir tarafsız kalmaya çalıştığı İsrail-Filistin çatışmasında artık farklı bir pozisyon alma eğiliminde olduğu gözlemleniyor. Gazze’deki insani durum ve yardım engelleri, bu dönüşümün hızlanmasına neden oldu.
İsrail’in vereceği yanıt ve AB Komisyonu’nun gözden geçirme sürecinde varacağı sonuç, iki taraf arasındaki geleceği belirleyecek.
