Suriye bölünüyor mu, yoksa yeni bir iç savaş mı başlıyor?
Suriye’de Baas rejiminin çöküşünden sekiz ay sonra entegrasyon başarısız, azınlıklar huzursuz, dış aktörler sahada. Ülke yeni bir iç savaşın eşiğinde olabilir mi?
Yerel Gündem 
Suriye bölünüyor mu, yoksa yeni bir iç savaş mı başlıyor?
YEREL GÜNDEM / HALEP
Esad rejiminin devrilmesinden sekiz ay sonra Suriye hâlâ siyasi istikrarsızlıkla boğuşuyor. Azınlıkların özerklik talepleri, başarısız entegrasyon çabaları ve bölgesel aktörlerin vekil güçleri, ülkeyi yeni bir çatışma sarmalına sürüklüyor olabilir mi?
HTŞ liderliğindeki yeni yönetim beklentileri karşılayamadı
8 Aralık 2024’te, 61 yıllık Baas rejiminin yıkılmasıyla radikal İslamcı geçmişiyle bilinen Hayat Tahrir eş-Şam (HTŞ) lideri Ahmed Şara, Suriye’nin geçici devlet başkanı oldu. Şara, birleşik bir ordu kuracağını ve merkezi yönetimi tesis edeceğini açıklamıştı. Ancak sekiz aya rağmen, ülke çapında güvenliği sağlayamadığı gibi Kürt, Dürzi ve Alevi grupların desteğini de kazanamadı.
Kürtler ve Dürziler temkinli: Özerklik talepleri sürüyor
Kuzeydoğuda ABD’nin geçmişte desteklediği Suriye Demokratik Güçleri (SDG), Şam’la entegrasyon görüşmelerinde ilerleme sağlanamaması nedeniyle güvensizliğini koruyor. Suriyeli Kürt siyasetçi İlham Ahmed, “bağımsızlık değil entegrasyon istediklerini” vurgulasa da, “daha fazla diyalog” gerektiğinin altını çizdi.
Öte yandan güneydeki Dürzi toplumu, İsrail’in de desteğiyle kendi milis yapısını kurdu. Süveyda merkezli bu oluşum, yeni orduya katılmayı reddediyor ve özerk bir güvenlik düzeni talep ediyor.
İsrail ve Türkiye vekil güçlerle sahada
Uzmanlara göre, Suriye’deki çatışmalar sadece iç dinamiklerle değil, dış aktörlerin sahaya sürdüğü vekil güçlerle de derinleşiyor. İsrail, Dürzi milisleri “koruma” bahanesiyle Süveyda ve Şam'da hava saldırıları düzenliyor. Türkiye ise, SDG'ye karşı desteklediği Suriye Milli Ordusu’nu yönlendiriyor. Her iki güç de merkezi komutaya bağlı görünse de hâlâ kendi liderlik ağlarına tabi.
“Savaş bitmedi, sadece şekil değiştirdi”
Ortadoğu üzerine çalışan araştırmacı Ahmad Sharawi, “Suriye’de iç savaş farklı bir biçimde devam ediyor. Sadece taraflar ve çehre değişti. Şara rejimi, Esad’ın taktiklerini sürdürüyor” diyerek çatışmaların derinleşebileceğine dikkat çekti.
Benzer şekilde akademisyen James Dorsey, “Şara hiçbir zaman tam kontrol sağlayamadı. Silahlı grupları merkezileştirmek kolay değil. Üstelik HTŞ’nin eski isimleri hala ordu içinde söz sahibi” diyor.
Federalizm çözüm olabilir mi?
Entegrasyonun başarısız olması halinde federal bir yapı gündeme gelebilir. Ancak Medeniyet Üniversitesi’nden Doç. Dr. Helin Sarı Ertem bu fikre temkinli yaklaşıyor: “Federalizm, Suriye’nin bölünmesine giden yol olabilir. Bölgesel aktörler bunu tehdit olarak görüyor.” James Dorsey de, “Türkiye, sınırında bir Kürt devleti istemiyor. Suudi Arabistan ve ABD ise üniter yapıdan yana” diyerek olası itirazları hatırlatıyor.
ABD ve Körfez destekli yeni mimari mümkün mü?
ABD Başkanı Donald Trump, Riyad ziyaretinde Şara ile görüşerek olumlu bir izlenim edindi ve ardından Suriye’ye yönelik yaptırımları kaldırdı. Körfez ülkeleri de Suriye’ye ekonomik destek sözü verdi. Uzmanlara göre bu dış destek, yeni bir iç savaşın önlenmesi açısından kritik.
Sharawi, “Suriye halkı artık savaş istemiyor. 14 yıl süren çatışmalar herkesin sınırlarını zorladı. Eğer bir siyasi çözüm bulunmazsa, vekil güçler üzerinden yürüyen yeni bir iç savaş kaçınılmaz olabilir” uyarısını yapıyor.
Etiketler:
#Suriye #İçSavaş #AhmedŞara #Kürtler #Dürziler #HTŞ #Federalizm #VekilGüçler
