Zeytinliklerde Maden Gerilimi: Taşıma Çözüm mü, Tahribat mı?
Zeytinliklerin madencilik için taşınmasını öngören yasa Türkiye'de protestolara yol açtı. Uzmanlar gıda güvenliği ve ekolojik denge açısından uyarıyor.
Yerel Gündem 
Zeytinliklerde Maden Gerilimi: Taşıma Çözüm mü, Tahribat mı?
ZEYTİN BAHÇEM / ANKARA
Taşınacak zeytinlikler gündemde, kamuoyu ayakta
TBMM'de kabul edilen tartışmalı maden yasası, zeytinliklerin "taşınabilirliği" üzerinden meşrulaştırılmaya çalışılıyor. Ancak uzmanlara göre bu durum, yalnızca tarım değil, maki ekosistemi ve gıda güvenliği açısından da ciddi riskler doğurabilir.
TBMM'de yasa geçti, protestolar büyüyor
Adalet ve Kalkınma Partisi'nin sunduğu 21 maddelik torba yasa teklifinin 19 maddesi TBMM Genel Kurulu'nda kabul edildi. En çok tepki çeken 11. madde, zeytinliklerin madenciliğe açılmasını içeriyor. Elektrik üretimine yönelik maden faaliyetlerinin başka alanlarda yapılamaması durumunda, zeytinliklerde madencilik yapılmasının önü açılıyor. Muğla’daki belirli bölgeleri hedef alan geçici maddeye göre zeytinlik alanlarda faaliyet yürütecek şirketler, taşınan ve taşınamayan ağaçların iki katı kadar yeni zeytin sahası tesis etmek zorunda.
Açlık grevleri başladı: "Yasayı geri çekin"
Yasanın etkilediği İkizköylüler başta olmak üzere çevre aktivistleri dört gün önce Ankara’da açlık grevine başladı. “Bu yasa teklifini geri çekin” çağrısı yapan yurttaşlar, TBMM önünde eylemlerine devam ediyor.
Zeytinlikler gerçekten taşınabilir mi?
Yerbilimci Prof. Dr. Celal Şengör gibi bazı bilim insanlarına göre zeytin ağaçları, dayanıklı yapıları sayesinde bilimsel yöntemlerle taşınabilir. Ancak İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi'nden Prof. Dr. Doğanay Tolunay’a göre bu işlem binlerce ağaç için hem teknik hem de ekolojik açıdan sürdürülebilir değil. "Bir ağacın taşınması yıllara yayılan bir süreç gerektirir," diyen Tolunay, taşınacak alanın iklim, toprak ve sulama açısından uyumlu olması gerektiğini vurguluyor.
Genetik miras ve maki ekosistemi tehdit altında
Taşınması teklif edilen zeytinliklerin bir kısmı aşılanmış yabani ağaçlardan oluşuyor. Bu ağaçlar, Akdeniz havzasının maki ekosisteminin bir parçası. Zeytin ağaçlarının taşınması, bu ekosistemin omurgasını oluşturan biyoçeşitliliği tehdit ediyor. Tolunay, “Zeytinlikler sadece ekonomik değil, ekolojik bir değerdir. Kalp nakli imkanı var diye herkese yapılmaz; doğada da bu böyledir,” diyor.
Uluslararası örnekler: Her taşınma başarı değil
İtalya’da TAP doğalgaz hattı nedeniyle taşınan 828 zeytin ağacının önemli bir kısmı tutunamadı. Göbeklitepe’deki taşıma çalışmaları ise sınırlı başarı gösterdi. Bilimsel çalışmalarda, özellikle yaşlı ve anıtsal zeytinlerin adaptasyonunun düşük olduğu, genç fidelerin ise daha fazla şansa sahip olduğu görülüyor.
Sorun yalnızca zeytinliklerle sınırlı değil
Uzmanlara göre yasa yalnızca zeytinliklerle sınırlı değil; meralar, sulak alanlar ve ormanlık alanlar da tehdit altında. Yeni düzenleme, “stratejik maden” kavramını genişleterek orman ve mera korumasını baypas edecek mekanizmalar sunuyor. Tolunay, “Bu ülkenin madene değil, suya ve gıdaya daha fazla ihtiyacı var” diyerek uyarıyor.
Sonuç: Gıda güvenliği mi, enerji arzı mı?
Enerji arz güvenliği gerekçesiyle çıkarıldığı belirtilen yasa, kamuoyunda tarımın ve çevresel varlıkların feda edilmesi olarak görülüyor. Tolunay son olarak şu cümleyle özetliyor: “Gün gelecek, paramız olsa bile suyu, gıdayı ithal edemeyeceğiz.”
Etiketler: #Zeytinlik #Madencilik #TBMM #Taşınma #Ekosistem #GıdaGüvenliği #Doğa #Ankara
