Avrupa borsalarında düşüş: Küresel ekonomi petrol şokunda
Orta Doğu'da artan gerilimlerin petrol fiyatlarını 120 dolara yaklaştırmasıyla Avrupa borsaları haftaya düşüşle başlarken, IMF küresel ekonomi için uyarıda bulundu.
Yerel Gündem 
AHMET TAŞ | YEREL GÜNDEM
LONDRA / İNGİLTERE — İran ve İsrail arasındaki çatışmaların kritik enerji bölgelerine sıçramasıyla Brent petrolün varil fiyatı 120 dolar sınırına dayanırken, Asya piyasalarındaki sert satış dalgası pazartesi sabahı itibarıyla Avrupa borsalarını da etkisi altına aldı.
EuroNews'in haberine göre, enerji maliyetlerindeki bu ani yükselişin enflasyonu yeniden tetikleyeceği endişesi yatırımcıların risk iştahını kapatırken, Uluslararası Para Fonu (IMF) Başkanı Kristalina Georgieva krizin uzamasının küresel ekonomi üzerinde "ciddi etkileri" olacağı uyarısında bulundu. Özellikle enerji ithalatına bağımlı ülkelerde baskı artarken, Almanya'dan gelen zayıf sanayi verileri de piyasalardaki karamsar tabloyu derinleştirdi.
Asya ve Avrupa'da endeksler kırmızıya döndü
Haftaya sert düşüşlerle başlayan Asya piyasalarında Japonya'nın gösterge endeksi Nikkei 225 %5'in üzerinde değer kaybederken, Tayvan borsası da %4,4 oranında geriledi.
Bu dalgalanma Avrupa borsalarının açılışında da doğrudan hissedildi. Sabah saatlerinde Avrupa'daki tüm büyük endeksler negatif bölgede işlem görmeye başladı. Londra'daki FTSE 100 endeksi %1,6 düşerken; Frankfurt DAX, Paris CAC 40 ve Milano FTSE MIB endeksleri %2,4'ün üzerinde değer kaybetti. Madrid IBEX 35 yaklaşık %2,7 oranında gerilerken, genel gidişatı yansıtan pan-Avrupa Stoxx 600 endeksi de güne yaklaşık %2 düşüşle başladı.
Avrupa piyasalarındaki baskıyı artıran bir diğer önemli gelişme ise Almanya ekonomisine dair son veriler oldu. Resmi verilere göre, bir önceki ay %1 oranında daralan Alman sanayi üretimi ocak ayında da %0,5 düştü. Zayıf gelen bu fabrika siparişleri ve üretim verileri, Avrupa Merkez Bankası'nın enflasyonla mücadele için bu yıl faiz artırabileceği beklentilerini iyice güçlendirdi.
Petrol ve doğalgaz piyasasında kriz büyüyor
Petrol fiyatlarındaki hızlı yükseliş, hafta sonu İran savaşında tarafların Basra Körfezi'ndeki enerji tesislerini ve taşıma rotalarını hedef almasıyla hız kazandı. Brent petrolün varil fiyatı günün erken saatlerinde 119,50 dolara kadar tırmandıktan sonra 107,80 dolar seviyelerinde dengelenmeye çalışırken, ABD ham petrolü (WTI) de 119,48 dolara kadar çıktıktan sonra Avrupa piyasalarının açılışında 103 dolar civarında işlem gördü.
Yatırım stratejisti Lindsay James, İran'ın küresel petrol arzının yaklaşık %4'ünü sağladığını ve ihracatının büyük kısmını Çin'e yaptığını belirterek, bu arzda yaşanacak uzun süreli bir kesintinin hem Çin hem de küresel ekonomi için yıkıcı olabileceği uyarısında bulunuyor. Nitekim Financial Times'a konuşan yetkililere göre bazı G7 ülkeleri, piyasalardaki tansiyonu düşürmek amacıyla stratejik rezervleri serbest bırakmayı değerlendiriyor.
Kriz sadece petrolle sınırlı kalmadı. Çatışmaların Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyatları aksatması, Avrupa doğalgaz piyasasını da vurdu. Pazartesi günü doğalgaz vadeli fiyatları %14'ten fazla yükselerek megavat saat başına 61 euronun üzerine çıktı ve son üç yılın en yüksek seviyelerine yaklaştı. Katar'daki Ras Laffan sıvılaştırılmış doğalgaz tesisinin kapanması ve Avrupa Birliği'ndeki gaz depolarının doluluk oranının %30'un altında bulunması endişeleri daha da artırıyor.
IMF'den uyarı: Büyüme düşebilir, enflasyon artabilir
Tokyo'da düzenlenen bir etkinlikte konuşan IMF Başkanı Kristalina Georgieva, savaşın devam etmesi halinde büyüme, enflasyon ve piyasa beklentileri üzerinde ciddi bir baskı oluşacağını ifade etti.
Georgieva, enerji krizinin somut etkilerine dair şu çarpıcı veriyi paylaştı:
"Petrol fiyatlarında yıl boyunca kalıcı olacak yüzde 10’luk bir artış, küresel enflasyonu yaklaşık 0,4 puan artırabilir ve dünya ekonomisinin büyümesini 0,1 ila 0,2 puan düşürebilir."
