Kemeraltı’na Araçla Gitmek Neden Zor? Otopark Krizi Esnafı ve Ziyaretçiyi Zorluyor
Kemeraltı’nda otopark yetersizliği ve yüksek ücretler, araçla erişimi zorlaştırıyor; esnaf müşteri kaybından şikâyetçi. Uzmanlar kısa vadede ring servis ve dinamik tarife, uzun vadede yeraltı/çeper otoparkları ve akıllı yönlendirme ile entegre bir erişim planı öneriyor.
Yerel Gündem 
Kemeraltı’na Araçla Gitmek Neden Zor? Otopark Krizi Esnafı ve Ziyaretçiyi Zorluyor
YEREL GÜNDEM / İZMİR
Tarihi çarşıda “yer yok” tabelaları: Sorun günübirlik değil, kronik
İzmir’in en eski açık hava çarşısı Kemeraltı, her gün on binlerce kişiyi ağırlıyor; ancak bölgeye araçla erişim, otopark kapasitesinin yetersizliği ve dolaşım kısıtları nedeniyle giderek zorlaşıyor. Sabah saatlerinde dahi otoparkların hızla dolduğu, cadde ve sokak içi parkın sınırlı kaldığı ifade ediliyor. Ziyaretçiler “yer bulma” telaşı nedeniyle çarşıya girmeden geri döndüklerini söylerken, esnaf gün sonunda “siftahsız kepenk kapattık” serzenişinde bulunuyor.
Ekonomik etki: Müşteri kaçışı, sepet küçülmesi
Kemeraltı esnafına göre, erişim güçlükleri hem ziyaretçi sayısını hem de sepet büyüklüğünü aşağı çekiyor. Aracını güvenle ve makul ücretle park edemeyen müşteri, alışveriş için ayırdığı sürenin önemli kısmını park yeri ararken harcıyor; planladığı ürünleri alamadan bölgeden ayrılıyor. Bazı işletmeler, özellikle hacimli ürün satışında “aracı yakına yanaştıramama” sorunundan dolayı teslimat maliyetlerinin arttığını vurguluyor.
Ücret ve işletme modeli tartışması: “Yarım saat kalsan günlük ücret”
Çevredeki kimi özel otoparklarda ücret skalasının yüksekliği ve “günlük tarife” uygulamasının kısa süreli ziyaretleri caydırdığı eleştirileri dile getiriliyor. Sürücüler, labirent benzeri giriş–çıkış düzenlerinden ve yönlendirme eksikliğinden de şikâyetçi. Kent merkezindeki arz-talep dengesizliği nedeniyle fiyatların yükseldiğini belirten uzmanlar, şeffaf tarifelendirme ve dinamik fiyatlandırmanın, kısa süreli kullanım lehine yeniden tasarlanması gerektiğini savunuyor.
Planlar ve vaatler: Yeraltı otoparkları, akıllı park, ring hatları
Yıllardır dile getirilen çözümler arasında yer altı otoparkları, akıllı park yönlendirme sistemleri, toplu taşıma entegrasyonunu güçlendirecek ring/mikro mobilite hatları ve “park et–devam et” uygulamaları öne çıkıyor. Ancak sahadaki mevcut tablo, bu başlıkların kalıcı ve eşgüdümlü bir programa dönüşmediğini gösteriyor. Kent içi otopark ihtiyacının tek başına yeni kapasiteyle değil, trafik talep yönetimi ve toplu taşıma cazibesinin artmasıyla birlikte ele alınması gerektiği belirtiliyor.
Ulaştırma bakışı: Talep yönetimi olmadan kapasite yetmiyor
Ulaşım planlamacıları, Kemeraltı gibi tarihi dokuda şu adımlara dikkat çekiyor:
-
Kademeli erişim: Tarihi çekirdeğe özel araç girişinin zaman/kapsam bakımından sınırlandırılması, çevre çeperlerde çok katlı–yeraltı otoparklarıyla beslenen ring servisleri.
-
Akıllı yönlendirme: Gerçek zamanlı doluluk verisiyle sürücülerin en yakın uygun alana yönlendirilmesi, ön rezervasyon/QR ile giriş-çıkış sürelerinin kısaltılması.
-
Kısa süreli tarifeler: İlk 30–60 dakikada teşvik edici fiyat; uzun süreli parkın çeper otoparklara yönlendirilmesi.
-
Mikro lojistik: Yaya alanı ve dar sokaklarda e-ticaret/teslimat yoğunluklarının elektrikli kargo bisikletleri ve belirlenmiş “teslimat saat pencereleri” ile yönetimi.
-
Erişim eşitliği: Engelli, yaşlı ve bebekli ziyaretçiler için kısa mesafe erişim istisnaları ve ayrılmış durak/park cepleri.
AVM karşılaştırması: Otopark kolaylığı ziyaret davranışını değiştiriyor
Vatandaşların alışveriş merkezlerini tercih etmesinde kapalı, yönlendirmeli ve ücretsiz/indirimli otoparkların belirleyici olduğu biliniyor. Kemeraltı’nda ise ürün çeşitliliği ve fiyat avantajına rağmen, “arabayı bırak–rahat dolaş” deneyiminin zayıf kalması rekabette dezavantaj yaratıyor. Esnaf, “alışveriş arabasıyla otoparka kadar gidebilme” rahatlığını taklit eden emanet–yük taşıma noktaları ve kısa süreli yük indirme cepleri talep ediyor.
Kısa vadeli yapılabilecekler
-
Geçici kapasite yönetimi: Hafta içi/sonu ve mevsimsel yoğunluklara göre dinamik tarife ve talep dengeleme.
-
Net yönlendirme: Giriş akslarında, doluluğu gösteren LED yönlendirme panoları.
-
Ring servis–park et–devam et: Çeperdeki belediye/özel otoparklarla entegre ücretsiz veya düşük ücretli ring.
-
Denetim–süre sınırlaması: Yaya odaklı akslarda kısa süreli parkın sıkı denetimi; kaldırım ve kavşak başlarında ihlalin önlenmesi.
-
Esnaf işbirliği: Alışveriş belirli tutarı aşınca otopark bileti indirimleri gibi ortak kampanyalar.
Orta–uzun vade: Entegre bir “Kemeraltı erişim planı”
Kalıcı rahatlama için, yeraltı otoparkları ve çok katlı çeper otoparklarının kamusal–özel sektör işbirliği ile etap etap devreye alınması; tramvay/otobüs hatlarıyla ring entegrasyonunun güçlendirilmesi; tarihi dokuya zarar vermeden yaya alanlarının kesintisiz hale getirilmesi gerekiyor. Tüm adımların şeffaf takvim, bütçe ve performans göstergeleriyle kamuoyuna düzenli raporlanması, güven tesisinin ana şartı olarak gösteriliyor.
Sonuç: Tarihi çarşıyı yaşatmanın anahtarı erişilebilirlik
Kemeraltı’nı korumak yalnızca restorasyonla mümkün değil. Ziyaretçinin “rahat ulaşabildiği”, esnafın “müşterisini tutabildiği” bir çarşı için, akılcı erişim çözümlerinin hızla hayata geçirilmesi bekleniyor. Aksi halde, İzmir’in kalbi her gün biraz daha trafik ve park kaosunun gölgesinde kalacak.
Kaynak: Cihat Taysi / HaberEkspres.com.tr
