Türk Milyarderden Salyangozla Başlayan İmparatorluk: 43 Fabrikalık Dev Holding Bir Gecede Çöktü
Hasbi Menteşoğlu’nun kurduğu ve 43 fabrikaya ulaşan Menteşoğlu Holding, hayali ihracat ve kaçakçılık skandallarıyla bir gecede iflas etti. Salyangozla başlayan girişimcilik hikâyesi Türkiye ekonomisinin en dramatik çöküşlerinden biriyle son buldu.
Yerel Gündem 
Türk Milyarderden Salyangozla Başlayan İmparatorluk: 43 Fabrikalık Dev Holding Bir Gecede Çöktü
YEREL GÜNDEM / SAMSUN
Türkiye’nin sanayi tarihinde efsaneleşmiş bir isim olan Hasbi Menteşoğlu, bir zamanlar Koç Holding’i bile geride bırakan başarı hikâyesiyle dikkat çekmişti. 43 fabrika, 30 bin çalışan ve yüz milyonlarca dolarlık ihracatla ülke ekonomisine damga vuran Menteşoğlu Holding’in ani çöküşü ise ibretlik bir sürecin sembolü olarak hafızalara kazındı. Girişimcilik azmiyle zirveye çıkan bu dev yapının çöküşü, ekonomik tarihin en sarsıcı iflaslarından biri olarak kayıtlara geçti.
Samsun Derelerinde Başlayan Bir Hayat
Hasbi Menteşoğlu’nun hikâyesi, 1940’lı yıllarda Samsun’daki köylerde başlıyor. Menteşoğlu ailesi, geçimini salyangoz toplayarak ve el yapımı süpürgeler satarak sağlıyordu. Ancak salyangozların yurt dışına ihraç edilerek yüksek kâr sağladığını fark etmeleriyle birlikte kaderleri değişti. 1962 yılında 500 bin lira sermaye ile kurulan Menteşoğlu Şirketler Grubu, salyangoz ihracatıyla büyük bir çıkış yakaladı.
İşin kapsamını kısa sürede genişleten aile, kurbağa bacağı, at ve eşek eti gibi Avrupa ve Asya pazarlarında talep gören niş ürünlerle portföyünü büyüttü. Ardından deniz ürünleri sektörüne girerek Japonya’ya kadar uzanan ihracat ağı kurdu.
Türkiye’nin En Büyüklerinden Biri Oldu
1970’li ve 80’li yıllarda Avrupa’dan gelen taleplerle birlikte deniz anası, köpek balığı, deniz salyangozu ve Japonya’da özel bir pazar payı olan deniz patlıcanı ihracatı yapan Menteşoğlu Holding, 1987’de 256 milyon dolarlık ihracatla Tekfen Holding’in ardından Türkiye’nin en büyük ihracatçıları listesine girmeyi başardı. Bu performansla, Koç Holding’in ihracat devi Ram Dış Ticaret’in önüne geçti.
Holdingin 43 fabrikası ve 30 bin çalışanı vardı. Hasbi Menteşoğlu, bu büyüklükle sadece iş dünyasında değil, aynı zamanda Samsunspor başkanlığı gibi sosyal alanlarda da etkili bir figür haline geldi. “Hasbi Ağa” olarak tanınan Menteşoğlu, Anadolu’nun bağrından çıkan bir başarı öyküsünün canlı örneği haline gelmişti.
Skandallar ve Çöküş
Ancak 1990’lara gelindiğinde, şirketin yükselişi durdu. Hayali ihracat ve kaçakçılık suçlamalarıyla sarsılan Menteşoğlu Holding, bir gecede çöküşe sürüklendi. Hakkında başlatılan soruşturmalar kapsamında Hasbi Menteşoğlu tutuklandı. Aynı dönemde Samsunspor’un geçirdiği trafik kazası, Menteşoğlu’nun hem kişisel hem de profesyonel olarak zor bir sürece girmesine yol açtı.
Şirketin borcu 325 milyar liraya ulaştı. Fabrikalar kapandı, çalışanlar işsiz kaldı. Davalar zaman aşımına uğrasa da, Menteşoğlu'nun itibarı ve holdingin yapısı geri dönülmez biçimde zarar gördü.
İş Dünyasında Acı Bir Ders Olarak Kaldı
Hasbi Menteşoğlu, 2002 yılında 64 yaşında hayatını kaybetti. Geriye ise salyangozla başlayan, yüz milyon dolarlık ihracatla taçlanan ve skandallarla sonlanan bir imparatorluk kaldı. Bugün iş dünyasında onun hikâyesi, hızlı büyümenin, fırsatçılığın ve riskli stratejilerin ne denli büyük bedellere yol açabileceğini gösteren çarpıcı bir örnek olarak anlatılıyor.
