Ukrayna'da yolsuzluk depremi: Umerov meclis komisyonuna çağrıldı
Ukrayna Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Umerov, ortaya çıkan yeni ses kayıtları ve 15 aylık 'Midas' operasyonu kapsamında soruşturma komisyonuna çağrıldı.
Yerel Gündem 
Ahmet Taş | Yerel Gündem
KİEV, UKRAYNA — Ukrayna Ulusal Güvenlik ve Savunma Konseyi (NSDC) Sekreteri Rustem Umerov, savunma ve enerji sektöründeki devasa yolsuzluk iddialarını araştıran parlamento soruşturma komisyonu tarafından acil olarak ifadeye çağrıldı; bu beklenmedik gelişmede kilit şüpheli iş insanı Timur Mindiç'e ait yeni dinleme kayıtlarının kamuoyuna sızması belirleyici oldu.
Savaşın gölgesinde varoluşsal bir mücadele veren ülkede ordu harcamalarının ve devlet ihalelerinin şeffaflığı giderek daha fazla tartışılırken, 15 aydır büyük bir gizlilikle yürütülen "Midas" operasyonu kapsamında ele geçirilen milyonlarca dolar ve yüksek profilli ses kayıtları, Kiev yönetiminin yolsuzlukla mücadele taahhütleri açısından tarihi bir sınav niteliği taşıyor. 13 Mayıs'ta gerçekleştirilecek olan meclis oturumu, devletin en üst kademelerindeki yetkililer ile gölge iş insanları arasındaki gayriresmi ilişkileri ve askeri ihalelerdeki olası usulsüzlüklerin gerçek boyutunu tüm çıplaklığıyla gözler önüne serebilir.
Soruşturmanın merkezindeki isim: Rustem Umerov
Ukrayna Parlamentosu (Verkhovna Rada) bünyesinde özel olarak kurulan ve sıkıyönetim koşullarında savunma alanındaki ihlaller, yolsuzlukla mücadele mevzuatının çiğnenmesi ve insan hakları konularını inceleyen Geçici Soruşturma Komisyonu (VSK), soruşturmayı en üst düzeye taşıdı. Novosti-N'in ulaştığı ve paylaştığı bilgilere göre, bir dönem Ukrayna Savunma Bakanlığı görevini de yürüten mevcut NSDC Sekreteri Rustem Umerov'un komisyon karşısında ifade vermesi talep ediliyor.
Komisyon Başkanı ve Milletvekili Oleksiy Honcharenko, yaptığı resmi açıklamada, bu resmi çağrının temel nedeninin Timur Mindiç ile bağlantılı olduğu iddia edilen yeni telefon dinleme materyallerinin ortaya çıkması olduğunu doğruladı. Honcharenko'nun aktardığına göre, Umerov geçtiğimiz günlerde komisyon üyelerine konunun "siyasallaştırılmaması" yönünde bir çağrıda bulunmuştu. Ancak bu çağrının hemen ardından medyaya sızan yeni kayıtlar, sürecin siyasi bir çekişmeden ziyade derin bir yasal soruşturma gerektirdiğini ortaya koydu.
Ses kayıtları ve 'Mindiç Kasetleri'nin ortaya çıkışı
Sızdırılan ve Ukrayna kamuoyunda büyük yankı uyandıran kayıtlarda, soruşturmanın baş şüphelisi konumundaki iş insanı Timur Mindiç'in, Umerov'a Savunma Bakanlığı koltuğunda oturduğu dönemde doğrudan talimatlar verdiği iddia ediliyor. Bir devlet bakanının, savaşın en kritik aylarında sivil bir iş insanından operasyonel veya ihale bazlı direktifler aldığı yönündeki bu ağır iddialar, komisyonun acil toplanma kararı almasına yol açtı.
Honcharenko, kayıtların Umerov'un kilit bir savunma kurumunun başındayken özel sektör temsilcileriyle kurduğu temaslara dair çok ciddi soru işaretleri doğurduğunu vurguladı. Komisyon başkanı, 13 Mayıs'taki oturumun asıl amacının söz konusu temasların yasal çerçevesini, hangi koşullar altında gerçekleştiğini belirlemek ve bu ilişkilere net bir hukuki değerlendirme getirmek olduğunun altını çizdi. Bu bağlamda Honcharenko, iddiaların ciddiyeti göz önüne alındığında Umerov'un komisyon toplantısına bizzat katılarak şeffaf bir şekilde açıklama yapmasının yasal bir zorunluluk olduğunu ifade etti.
Savaş dönemi savunma harcamalarına derin inceleme
Bu kritik gelişme, Ukrayna'da savunma sektöründeki şeffaflık tartışmalarının zirve yaptığı bir döneme denk geliyor. Rusya'nın topyekûn işgalinin ardından orduya ayrılan devasa bütçeler, zaman zaman denetim mekanizmalarının dışına çıkma riski taşıyor. Geçtiğimiz yıl ordunun gıda ve kışlık üniforma tedariklerinde patlak veren bir dizi yolsuzluk skandalı, dönemin Savunma Bakanı Oleksii Reznikov'un görevden alınmasına ve yerine bizzat Umerov'un atanmasına yol açmıştı.
Umerov'un göreve gelirken en büyük vaadi sistemdeki çürümeyi temizlemek ve ihaleleri tamamen şeffaf hale getirmekti. Ancak mevcut "Mindiç Kasetleri", Umerov'un kendi döneminin de meclis ve yolsuzlukla mücadele kurumları tarafından yoğun bir mercek altına alındığını gösteriyor. Parlamentodaki komisyonlar, sıkıyönetim koşullarının ihale kanunlarını esnettiği bu ortamda, denetim boşluklarının kimler tarafından doldurulduğunu tespit etmeye çalışıyor.
'Midas' operasyonu ve ele geçirilen milyonlar
Soruşturmanın perde arkasında ise Ukrayna'nın en büyük bağımsız denetim kurumlarının ortaklaşa yürüttüğü devasa bir operasyon yatıyor. Ukrayna Ulusal Yolsuzlukla Mücadele Bürosu (NABU) ve Özel Yolsuzlukla Mücadele Savcılığı (SAP) tarafından ortaklaşa koordine edilen ve "Midas" kod adı verilen bu operasyon, enerji ve savunma sektörlerindeki usulsüzlük ağını çökertmeyi hedefliyor.
Yaklaşık 15 aydır süren ve son derece gizli yürütülen soruşturma kapsamında bugüne kadar 70'ten fazla adrese eş zamanlı baskın düzenlendi. Güvenlik güçleri bu süreçte 1000 saatten fazla telefon ve ortam dinleme kaydı elde etti. NABU yetkilileri, enerji sektöründeki planlamalarda adı geçen şüphelilerin ev ve ofislerinde yapılan aramalarda ele geçirilen nakit paraların fotoğraflarını basına servis etti. Fotoğraflarda, spor çantaları ve sıradan plastik poşetlerin içine gizlenmiş, balyalar halindeki milyonlarca dolar ve avro görülüyor. Bu nakit yığınlarının devlet ihalelerinden elde edilen komisyonlar olduğu değerlendiriliyor.
İsrail'de bulunan şüpheli ve medya savunması
Operasyonun bir numaralı şüphelisi konumuna yükselen Timur Mindiç'in nerede olduğu uzun süredir bir muammaydı. Ancak Ukraynalı araştırmacı gazeteci Mykhailo Tkach, iki haftayı aşan ısrarlı bir takibin ardından firari iş insanının izini İsrail'de bulmayı başardı. Tkach, Midas soruşturmasının kilit isimlerinden Mindiç'i Tel Aviv ve Herzliya bölgelerinde tespit ederek kendisiyle bir röportaj gerçekleştirdi.
Mindiç ise hakkındaki tüm suçlamaları reddediyor. Gazeteciyle yaptığı görüşmede iş insanı, kendisine yönelik yürütülen soruşturmanın hukuki dayanaktan yoksun olduğunu ve tamamen bir "medya operasyonu" olduğunu öne sürdü. Mindiç'e göre, dosyadaki suçlamaların büyük bir kısmı yasal kanıtlara değil, kamuoyunda yaratılan algıya ve medyatik bir linç kampanyasına dayanıyor.
Ukrayna'nın yolsuzlukla mücadele sınavı
Umerov'un komisyona çağrılması ve Midas operasyonunun ulaştığı boyut, Kiev için sadece iç politik bir kriz değil, aynı zamanda uluslararası bir güven sınavı anlamına geliyor. ABD ve Avrupa Birliği başta olmak üzere Batılı müttefikler, Ukrayna'ya sağlanan milyarlarca dolarlık askeri ve mali yardımın yolsuzluğa kurban gitmemesi için denetim mekanizmalarının kesintisiz çalışmasını şart koşuyor. Meclis komisyonunun 13 Mayıs'ta vereceği kararlar ve Umerov'un sunacağı savunma, Ukrayna'nın savaş koşullarında bile hukukun üstünlüğünü sağlayıp sağlayamayacağının en kritik göstergelerinden biri olacak.
