ABD başkanlık seçimleri: Trump hüküm giyerse ne olacak?

Trump seçilirse kendini affedebilir mi?

Apr 13, 2024 - 16:02
 0
ABD başkanlık seçimleri: Trump hüküm giyerse ne olacak?

ABD başkanlık seçimleri: Trump hüküm giyerse ne olacak?

Carla Bleiker

ABD'de Cumhuriyetçilerin Başkan adayı, eski başkan Trump hakkında yürüyen çok sayıda dava var. Peki Trump hüküm giyerse ne olacak? Başkan seçilebilir mi, oy kullanabilir mi, kazanırsa hapisten çıkabilir mi?

ABD'de 5 Kasım'da yapılacak başkanlık seçimlerinde Cumhuriyetçilerin Başkan adayı Donald Trump, Pazartesi günü bir kez daha hakim karşısına çıkıyor. Eski Başkan Trump, 2016 yılında, başkan seçilmeden kısa süre önce avukatı aracılığıyla porno yıldızı Stormy Daniels'a 130 bin dolar sus payı ödemekle suçlanıyor. Daniels ile cinsel ilişki yaşadığını yalanlayan ama para ödemesini inkar etmeyen Trump, davayı Başkanlık seçimlerinde önünü kesmek için Demokratlar'ın tezgahladığı bir "siyasi cadı avı" diye nitelendiriyor.

15 Nisan'da başlayacak yargı sürecinde, ABD tarihinde ilk kez bir eski başkan ceza davasında yargılanıyor olacak. Trump'ın karşı karşıya olduğu üç ceza davası daha var. Biri 2020'de Georgia eyaletinde seçim mağlubiyetini tersine çevirme girişimi, biri 2020'de "bilerek seçimlere hile karıştırıldığı yalanını yaymak", biri de seçimleri kaybedip 2021'de Beyaz Saray'dan ayrılırken hükümete ait bazı hassas gizli belgeleri yanına almak suçlamalarına dayanıyor.

Trump hüküm giyerse seçimlere katılabilecek mi?

Evet. Bu davalar nasıl sonuçlanırsa sonuçlansın yasal olarak Trump'ın Başkanlık seçimlerine katılmasının önünde bir engel bulunmuyor. Amerikan Anayasası'nda başkanlık için sadece üç koşul bulunuyor: 35 yaşını doldurmuş olmak, ABD'de doğmuş ve en az 14 yıl yaşamış olmak.

Indianapolis Üniversitesinden siyasi bilimler profesörü Laura Merrifield, bir başkan adayının hüküm giymiş olması ya da hakkında açılmış bir dava bulunması durumunda seçimlere katılmasıyla ilgili çeşitli tezler bulunduğunu belirtiyor ve ekliyor: "Ancak bunlar ahlâk, takdir ve tercihlerle ilgili bir durum. Yasalar ya da usullerin getirdiği engeller değil" diyor.

Trump'ın seçilme yeterliliği Anayasa değişikliğiyle iptal edilebilir mi?

Amerikan Anayasası'nın 14'üncü Ek'inin 3'üncü bölümünde, Anayasa üzerine ant içtikten sonra "ayaklanma ya da isyana karışan" kişilerin ABD'de sivil ya da askerî hiçbir makamda bulunamayacağı belirtiliyor.

Trump'ın seçilme yeterliliğinin iptal edilmesi için çalışan aktivistler, 6 Ocak 2021'de ABD Kongresine yapılan baskından Trump'ın "seçimlere hile karıştırıldığı" söylemini sorumlu tutarak Trump'ın sağcı kitleyi kışkırttığını savunuyor.

Ancak çeşitli eyaletlerde Trump'ın seçilme yeterliliğinin iptali için yapılan girişimler Yüksek Mahkeme'den döndü. Yüksek Mahkeme, eyaletlerin bu konuda karar almaya yetkili olmadığına, bu tür bir kararı sadece Kongre'nin verebileceğine hükmetti.

Kongre'de ise kılpayı bir güç dengesi mevcut. Temsilciler Meclisinde çoğunluk Cumhuriyetçilerin elinde. Senatoda ise Demokratlar sadece bir sandalye farkla çoğunluğu elinde bulunduruyor.

Peki Trump oy kullanabilir mi?

Trump'ın seçilme yeterliliği önünde engel görülmezken seçme hakkının elinden alınması teorik olarak mümkün. Trump'ın seçmen kaydının bulunduğu Florida'da hüküm giymiş suçlular vatandaşlık haklarından mahrum edilebiliyor. Seçme haklarını ancak cezalarını tamamen çektikten, tüm para cezaları ve masrafları ödedikten sonra geri kazanabiliyorlar.

Trump'ın hüküm giymesi durumunda Kasım ayına kadar cezasını tamamlaması olası görünmediğinden Başkan adayı olarak seçimlere katılsa da oy kullanması mümkün olmayacak.

Trump hapse girerse ne olacak?

Bu sorunun yanıtını kimse bilmiyor. Kalifornia Üniversitesinden anayasa hukuku uzmanı Erwin Chemerinsky, böyle bir olaya şimdiye kadar hiç şahit olunmadığını ve konuşulanların sadece tahminlere dayanabileceğini belirtiyor. Hukuken hapse girmesi durumunda Trump'ın seçimlere Başkan adayı olarak katılması demir parmaklıklar arkasından olsa da halen mümkün.

New York Times'dan gazeteci Maggie Astor, Trump'ın "Başkan olarak Anayasa'dan kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmesine engel olduğu için hapisten salıverilmek için başvurabileceğini" belirtiyor.

Ancak ABD tarihinde böyle bir durumla şimdiye kadar karşılaşılmadığı için kimse bu soruya net bir yanıt veremiyor.

Trump seçilirse kendini affedebilir mi?

Trump 5 Kasım seçimlerinde Başkan seçilirse hapis cezasını para cezasına çevirerek hafifletebilir, hatta kendisini affedebilir. Ancak kendi için af çıkarması Başkanlık yetkilerini aşırı bir şekilde kullanması anlamına geleceği için konu büyük ihtimalle Yüksek Mahkeme'ye taşınacaktır. Yüksek Mahkeme'de ise Cumhuriyetçi yargıçlar 3 Demokrat'a karşı 6 kişiyle çoğunluğu oluşturuyor. Alternatif olarak Başkan Joe Biden'ın görevden ayrılmadan önce, halkın seçtiği halefini affetmesi de söz konusu olabilir.

Ancak af konusundaki bu olasılıklar Trump'a karşı açılan federal davalar için geçerli. New York'ta Pazartesi günü başlayacak sus payı davası ya da Georgia eyaletinde seçim sonuçlarını değiştirme girişimi suçlaması gibi eyaletlerin açtığı davalarda Başkan'ın af yetkisi bulunmuyor.

DW

What's Your Reaction?

like

dislike

love

funny

angry

sad

wow